آزمایش کمبود ویتامین b12 (متیل کوبالامین) و تشخیص عملکرد گلبول ها

تست B12

برای افرادی که علائم مشخصی از کمبود ویتامین B12 دارند یا در معرض خطر کمبود ویتامین B12 هستند (مانند گیاهخواران، افراد سالخورده)، انجام آزمایش ویتامین B12 منطقی است. متأسفانه، این آزمایش به همین سادگی که بیان شد، نیست. هر کسی که تصمیم می‌گیرد از نظر کمبود ویتامین B12 آزمایش دهد، به سرعت می‌تواند دریابد که تعریف روشنی برای کمبود ویتامین B12 و یا یک یک آزمون استاندارد و مورد توافق برای آن وجود ندارد. در حال حاضر بهترین و قابل اطمینان‌ترین آزمایش برای تعیین کمبود ویتامین B12، آزمون holoTC است که از هولوترانسکوبالامین استفاده می‌کند و دیگری نیز آزمایش MMA ادرار (کشت ادرار) می‌باشد که از متامالونیک اسید استفاده می‌کند.

کدام تست‌ها می‌توانند کمبود ویتامین B12 را تعیین کنند؟


هنوز هیچ یک از آزمایشات ویتامین B12 نتوانسته‌اند اطلاعات دقیقی درباره وضعیت فعلی ویتامین B12 در بدن ارائه کند. در حال حاضر، تست‌هایی در حال استفاده هستند، که هریک از آنها مزایا و معایب خاص خود را دارند. تست استاندارد و عمومی آن آزمایش سرم خون است که قدیمی‌ترین و همچنین بسیار غیر قابل اعتمادترین آزمایش است. در بخش بعد، انواع آزمایشات تعیین ویتامین B12 به صورت جداگانه مورد بررسی قرار می‌گیرند.

آزمایشات خون تعیین ویتامین B12

آزمایشات خون تعیین ویتامین B12

دو روش مختلف وجود دارد که سطح ویتامین B12 در خون را مستقیما اندازه گیری می‌کند:

  • آزمایش سرم (همچنین ویتامین B12 غیر فعال را اندازه می‌گیرد)
  • آزمایش HoloTC (فقط ویتامین B12 فعال را اندازه گیری می‌کند)

کمبود ویتامین B12 در حال حاضر اغلب با آزمایش سرم خون اندازه گیری می‌شود و اگر سطح سرمی ویتامین B12 در زیر 200pg /ml باشد به عنوان کمبود این ویتامین تعریف می‌شود. با این حال، این آزمایش، مقدار واقعی ویتامین B12 قابل عرضه در درون سلول‌های خونی را نشان نمی‌دهد، زیرا تمام ویتامین B12 که در خون وجود دارد نمی‌تواند توسط بدن مورد استفاده قرار گیرد. ویتامین B12 تامین شده در سلول را نمی‌توان از طریق آزمایش سرم خون، دقیقا توصیف کرد.نتیجه آزمایش خون سرم دقت کمتری دارد و بیشتر از سایر آزمون‌ها، غیر قابل اعتماد است.

تعریف کمبود ویتامین B12

علی رغم عدم قابل اطمینان بودن آن، آزمایش سرم اغلب برای تعریف کمبود ویتامین B12 استفاده می‌شود. جدول زیر نشان دهنده تعریف کمبود ویتامین B12 است که هنوز هم تا به امروز، استفاده می‌شود. این مقادیر کلی و عمومی امروزه در بین جامعه علمی بسیار غیر قابل اعتماد محسوب می‌شوند. سایر آزمایش‌ها که با روش‌های مختلف دیگری انجام می‌شوند، نشان داده‌اند که کمبود ویتامین B12 حتی با سطوح سرمی B12 بسیار بالا، می‌تواند وجود داشته باشد.

وضعیت

مقادیر موجود در سرم
pg/ml

مقادیر موجود در سرم
pmol/l

کمبود شدید

< 150 pg/ml

< 110 pmol/l

کمبود

< 200 pg/ml

< 150 pmol/l

احتمال تامین ناکافی

200-300 pg/ml

150-220 pmol/l

وضعیت نرمال

300-900 pg/ml

220-665 pmol/l

کمبود ویتامین B12 در سلول‌ها حتی با مقدار pg/mL 600 نیز امکان پذیر است و بنابراین تعداد افرادی که دچار کمبود هستند، به طور قابل توجهی بالاتر از آن چیزی است که به صورت رسمی گزارش داده می‌شود. حتی در سطوح سرمی ویتامین B12 که بسیار بالاتر از حد معمول تخمین زده می‌شود، ممکن است کمبود وجود داشته باشد.

آزمایش B12 سرم خون (کل ویتامین B12)

آزمایش سرمی یکی از قدیمی‌ترین آزمایشات است و هنوز هم برای تعریف کمبود ویتامین B12 استفاده می‌شود. اکثر پزشکان از اینکه روش‌های اندازه گیری بسیار بهتری وجود دارد، بی اطلاع هستند. آزمایش سرم خون چندان ارزشمند نیست، زیرا بیشتر (70-90٪) ویتامین B12 اندازه گیری شده به پروتئین‌هایی مانند هپتوکورین متصل هستند؛ این امر به این معنی است که نمی‌توان آن را برای متابولیسم استفاده کرد.علاوه بر این، این آزمایش آنالوگ‌های غیرمستقیم ویتامین B12 را نیز اندازه گیری می‌کند. این‌ها موادی هستند که به لحاظ شیمیایی بسیار شبیه به ویتامین B12 هستند، اما هیچ تاثیر ویتامینی مثبتی در بدن ندارند. و تنها ویتامین B12 است که بدن می‌تواند از آن استفاده کند، کوبالامین (B12) که به ترانسکوبالامین II متصل است؛ حدود 20 درصد از کل ویتامین B12 موجود در سرم خون را تشکیل می‌دهد. این نشان می دهد که سطح کلی ویتامین B12 در خون نسبت به مقدار ویتامین B12 که بدن در واقع می‌تواند از آن استفاده کند، کمتر است. کمبود آن حتی در سطوح بالای B12 نیز وجود دارد. در نتیجه نتایج آزمایشات THIs چندان مفید نیست.

آزمایش HoloTC

HoloTC به طور دقیق میزان ویتامین B12 بیولوژیکی بدن که به ترانس کوبالامین II متصل است را، حتی در سرم خون نیز تعیین می‌کند. سطوح پایین HoloTC در سرم به عنوان اولین شاخص برای تشخیص کمبود ویتامین B12 محسوب می‌شود، و هشدار زودهنگامی مبنی بر این است که بدن ویتامین B12 را به میزان کافی دریافت نمی‌کند و ذخایر B12 بدن شروع به تخلیه می‌کند. در نتیجه، نتایج آزمایش HoloTC بسیار مفیدتر از آزمایش سرم است، حتی اگر نتواند تعیین کند که کمبود ویتامین B12 وجود دارد، زیرا یک منطقه خاکستری بزرگ وجود دارد که مشخص نیست آیا کمبود این ویتامین وجود دارد یا خیر. شمارش سایر عوامل مرتبط با این ویتامین، در نمونه خون کامل می‌توانند در این زمینه وضوح بیشتری ایجاد کند. مفید بودن این آزمون بسیار بالا است.

آزمایش‌های غیر مستقیم برای تعیین کمبود ویتامین B12


از آنجایی که هر دو آزمایش ذکر شده، در مورد تعیین دقیق کمبود ویتامین B12 ناموفق بوده‌اند، آزمایشاتی برای اندازه گیری انواع زیادی از محصولات مختلف متابولیکی که با ویتامین B12 مرتبط هستند، به جای اندازه گیری ویتامین B12 به طور مستقیم، استفاده می‌شود. این آزمایش می‌تواند به شکل واضح‌تری نشان دهد که کمبود وجود دارد، اما آنها نیز اطلاعاتی در مورد کمیت ویتامین B12 ارائه نمی‌کنند. آزمایشات غیر مستقیم زیر، برای تعیین کمبود ویتامین B12 استفاده می‌شوند:

آزمایش هوموسیستئین

آزمایش هوموسیستئین

هنگامی که کمبود ویتامین B12 وجود دارد، سطح هموسیستئین به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد. سطح بالای هموسیستئین می‌تواند به عنوان یک شاخص مطمئن برای تعیین کمبود ویتامین B12، در نظر گرفته شود. با این حال، برخی بیماری‌ها می توانند این نتیجه را تحریف کنند. ترکیبی از آزمایشات مستقیم، مانند آزمون HoloTC و آزمون هموسیستئین ​​می‌تواند نتیجه بسیار قابل اعتمادی را در مورد کمبود ویتامین B12 ارائه دهد. آزمایش هموسیستئین معمولا برای تعیین موفقیت مصرف ویتامین B12 در رفع کمبود آن، استفاده می‌شود. سطح هموسیستئین باید به طور ایده آل زیر 9 میکرو مول در لیتر باشد. مفید بودن این آزمون در حد متوسط ​​است.

آزمون MMA– آزمایش ادرار

آزمایش ادرار

در حال حاضر، بهترین روش برای تعیین اینکه آیا کمبود ویتامین B12 وجود دارد، آزمون متیل مالونیک اسید (MMA) است. هنگامی که ویتامین B12 بیولوژیکی فعال در سلول‌ها کاهش می‌یابد، MMA به طور فزاینده‌ای تشکیل می‌شود و منجر به افزایش سطح MMA در خون و ادرار می‌شود. مزیت این آزمایش در این است که می‌تواند بسیار زود تعیین کند که آیا ویتامین B12 فعال در سلول‌ها موجود است یا خیر. مزیت دیگر این آزمایش در این است که این آزمون می‌تواند با یک نمونه ادرار ساده تعیین شود، و نیاز به آزمایش خون نیست. کمبود آن می‌تواند بسیار زود و با یک روش قابل اعتماد و آسان، تعیین شود.سطح MMA وابسته به سطح کراتین در بدن است، که با حذف آب از ادرار، قابل اندازه‌گیری است. به غیر از چند بیماری بسیار نادر، هیچ فاکتور دیگری وجود ندارد که بتواند نتایج آزمایش MMA را تحریف کند، و این امر باعث می‌شود که امروزه این آزمایش، سریع‌ترین آزمون در دسترس باشد. به طور ایده‌آل، این آزمایش را می‌توان در ترکیبی از آزمایشات HoloTC، هموسیستئین و MMA به کار برد، اما انجام هر سه روش، هزینه قابل توجه مالی را به همراه خواهد داشت، به همین دلیل است که آزمون MMA بیشتر توصیه می‌شود، زیرا بسیاری از شرکت‌ها محصولات تست MMA را طوری طراحی کرده‌اند که بتوان آن را در خانه نیز انجام داد. دقت این آزمون بسیار بالا است.

MMA سرم

MMA ادرار

مقادیر نرمال

مقادیر مختلف:

0.04 – 0.27 μmol/l

0 – 271 nmol/l

0 – 32 µg/l

حداکثر کراتین تا 2 mg MMA/g

حداکثر کراتین تا 3.6 μmol MMA/mmol

مقادیر بحرانی

> 0.37 μmol/l

> 271 nmol/l

> 32 µg/l

مقادیر بالاتر

تست تنفسی ویتامین B12

محققان دانشگاه فلوریدا یک آزمایش تنفسی طراحی کرده‌اند که میزان ویتامین B12 را در مقابل مقدار CO2 موجود در تنفس اندازه‌گیری می‌کند. ویتامین B12 نقش مهمی در متابولیسم پروپیونات سدیم به CO2 دارد. از طریق تجویز پروپیونات سدیم و اندازه‌گیری سطوح CO2 که پس از آن، از ریه‌ها خارج می‌شود، می‌توان وضعیت ویتامین B12 بدن را بررسی کرد. برای انجام این آزمایش، محققان پروپیونات را با ایزوتوپ پایدار کربن نشانه گذاری کرده و سپس CO2 تولید شده که نشان دار است را اندازه گیری می‌کنند. در حال حاضر این تست هنوز در مرحله تحقیق است، اما ثابت شده است که قابل اعتماد است و در آینده نزدیک می‌تواند جایگزین مناسبی برای آزمایش‌های موجود باشد.

چه کسی می‌تواند آزمایش ویتامین B12 انجام دهد؟


آزمایش سرم، آزمایش HoloTC و آزمایش هموسیستئین را در حال حاضر می‌توان توسط یک دکتر عمومی انجام داد. آنها تنها به یک نمونه خون ناشتا نیاز دارند. تست MMA ادرار را می‌توان از شرکت‌های مختلف به صورت آنلاین سفارش داد و باید فرم‌های مربوط به آن را قبل از ارسال نتایج، تکمیل کرده و بازگردانده شوند.خوانندگانی که فکر می‌کنند آنها ممکن است از کمبود ویتامین B12 رنج ببرند باید ابتدا ارزان‌ترین و راحت‌ترین نوع را که آزمون MMA می‌باشد، انجام دهند. این آزمون می‌تواند نشان دهد که کمبود وجود دارد یا خیر. اگر نتیجه آزمایش مثبت باشد، باید به منظور تعیین علت کمبود و بحث در مورد درمان آن، به پزشک مراجعه شود.کسانی که مایل نیستند به دکتر مراجعه کنند یا معتقدند که کمبود بالقوه آن ممکن است ناشی از مصرف ناکافی ویتامین B12 باشد، به عنوان مثال گیاه خواران، می‌توانند مصرف ویتامین B12 در دوزهای مناسب را شروع کنند و پس از گذشت چند هفته، آزمایش دوم MMA را انجام دهند. اگر در آزمون دوم هم، کمبود ویتامین B12 مثبت باشد، به احتمال زیاد علت کمبود ویتامین، وجود مشکل در جذب آن است. در این مواقع، توصیه می‌شود که به یک دکتر مراجعه کنید.

بررسی علل کمبود ویتامین B12


پس از کشف احتمال کمبود، آزمایشاتی برای تعیین علل کمبود انجام می‌شود. رایج‌ترین علل کمبود که می‌تواند در هر مورد، با آزمون‌های خاصی شناسایی شود، در جدول زیر آورده شده است:

علل

تست

به علت کمبود فاکتور داخلی

آزمایش شیلینگ

تحریک یا التهاب معده و روده

کشت مدفوع، آزمایش خون، گاستروسکوپی یا کولونوسکوپی

گاستریت (التهاب مزمن معده)

گاستروسکوپی، آزمایش خون، آزمون اوره آز، آزمون تنفسی اوره
13C

بیماری کرون (التهاب مزمن روده)

آزمایش خون، اولتراسوند، کولونوسکوپی

تداخلات دارویی

بر اساس نظر پزشک

بیماری

تست ژنتیکی

چه موقع از تست شیلینگ استفاده می‌شود؟


در میان آزمایشاتی که در بالا ذکر شد، تست شیلینگ نقش مهمی در رابطه با ویتامین B12 دارد. آزمایش شیلینگ می‌تواند تعیین کند که آیا بدن می‌تواند با موفقیت ویتامین B12 را از طریق فاکتور داخلی، که یک پروتئین ناقل ویژه است، جذب کند یا خیر. به بیمار ویتامین B12 نشان دار رادیواکتیو داده می‌شود و جذب آن کنترل می‌شود. در نوبت اول، فقط B12 داده می‌شود، دومین بار، ترکیبی از B12 و فاکتور داخلی داده می‌شود. اگر بیمار قادر به جذب B12 تنها نباشد، اما در صورت همراهی با فاکتور داخلی بتواند آن را جذب کند، علت مشکل جذب مشخص می‌شود. اگر جذب در هر دو مورد ناموفق باشد، عامل دیگری مسئول آن است.

برای جلوگیری از کمبود ویتامین B12 چه باید کرد؟

بسیاری از موارد کمبود B 12 ریشه در مشکلات بهداشتی دارند، اما ممکن است اقدامات پیشگیرانه‌ای را بتوان انجام داد. اقدامات پیشگیرانه شامل توجه دقیق به رژیم غذایی است، به ویژه اگر شما گیاهخوار هستید. مصرف غلات صبحانه غنی شده با B12 ممکن است بسته به نام تجاری آن، 25 تا 100 درصد نیاز روزانه شما را تامین کند. سه اونس سالمون پخته حدود 80 درصد از مقدار نیاز روزانه شما را تامین می‌کند. شما همچنین می‌توانید B12 را در این مواد پیدا کنید:

  • غذاهای دریایی
  • جگر
  • مرغ و جوجه
  • سویای غنی شده
  • لبنیاتی مانند شیر، ماست، پنیر
  • مکمل‌های ویتامینی

گیاهخواران نیز می‌توانند برخی محصولات سویا و سبزیجات دریایی را مصرف کنند که دارای B12 هستند اما مقادیر آن قابل توجه نیست.

“کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است.”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *