آزمایش AFP (آلفا فیتو پروتئین): تعیین نقص عصبی و ژنتیکی و چندقلویی

تست AFP

در تست‌های غربالگری تنها به نتیجه آزمایش خون اکتفا نمی‌شود بلکه تعدادی از عوامل مختلف از قبیل سن، قومیت، نتایج حاصل از آزمایش خون و سایر موارد نیز مقایسه شده و سپس تخمین زده می‌شود که فرد با چه احتمالی ممکن است دچار یک ناهنجاری باشد. آزمایش آلفافیتوپروتئین(AFP) یا غربالگری آلفافیتوپروتئین سرم مادری (MSAFP) نوعی تست غربالگری است که در آن سطح آلفافیتوپروتئین در خون مادر در طول بارداری اندازه‌گیری می‌شود. این آزمایش یک تست تشخیصی نیست بلکه بخشی از غربالگری سه‌گانه است که بر اساس نتیجه آن تصمیم گرفته می‌شود که آیا بررسی‌های تشخیصی بیشتر نیاز هست یا خیر.

در چه مواردی انجام آزمایش آلفا فتوپروتئین ضروری است؟
ممکن است فرد این تست را به این دلیل که خود یا همسرش سابقه خانوادگی نقص لوله عصبی دارند انجام دهد. علاوه بر این مورد مراقبان سلامت ممکن است دلایل دیگری نیز برای درخواست این تست داشته باشند یا اینکه ممکن است فرد برای کسب اطلاعات بیشتری در ارتباط با بارداری خود این تست را انجام دهد. سوالات خود را در این باره با پزشک مربوطه در میان بگذارید. لطفا جهت کسب اطلاعات بیشتر و رزرو نوبت با شماره های ما تماس حاصل فرمایید.

تست AFP چیست؟


تست AFP چیست

آلفافیتوپروتئین(AFP) پروتئینی است که در کبد جنین در حال تکوین تولید می‌شود. در طول تکامل جنین، مقداری از AFP از جفت عبور کرده و وارد خون مادر می‌شود. در تست AFP میزان AFP در زنان باردار در طی سه ماهه دوم بارداری اندازه‌گیری می‌شود. مقادیر کمتر از حد طبیعی یا بیش از میزان طبیعی AFP در خون مادر ممکن است نشان‌دهنده یک نقص تولد یا مشکلات دیگر باشد.مشکلات دیگر می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • نقص در لوله عصبی، یک وضعیت جدی است که منجر به تکامل غیرطبیعی مغز و/یا نخاع جنین در حال رشد می‌شود.
  • سندروم داون. یک اختلال ژنتیکی است که باعث ناتوانی ذهنی و تاخیر در تکامل می‌شود.
  • دوقلو یا چندقلو زایی. بیش از یک جنین AFP داخل خون مادر ترشح می‌کنند.
  • تخمین اشتباه سن بارداری. چراکه میزان AFP در طول دوره بارداری تغییر می‌کند.
  • سایر اسامی: AFP مادری، AFP سرم مادری، غربالگری msAFP screen

این تست معمولا بخشی از غربالگری سه‌گانه یا چهارگانه است که در سه ماهه دوم بارداری انجام می‌شود. اگرچه انجام این تست برای افرادی که باردار نیستند نیز می‌تواند مفید باشد.کیسه زرده، دستگاه گوارش و کبد جنین AFP تولید می‌کنند. این AFP بین  خون مادر و جنین در گردش است.  افرادی که باردار نیستند نیز مقداری AFP در خون خود دارند ولی میزان آن بسیار پایین است. سطح بالای AFP در افراد بزرگسالی که باردار نیستند معمولا نشان ‌دهنده برخی انواع مشخصی از بیماری‌های کبدی است.

AFP به چه منظور مورد استفاده قرار می‌گیرد؟


AFP به چه منظور مورد استفاده قرار می‌گیرد

آزمایش AFP یک تست روتین غربالگری است که برای مادران باردار بین هفته‌های 22-14 بارداری انجام می‌شود. صحیح‌ترین جواب‌ها بین هفته 18-16 بارداری به دست می‌آید بنابراین بسیار مهم است که سن دقیق بارداری را بدانید. بررسی AFP معمولا بخشی از غربالگری چهارگانه نیز هست. در این غربالگری سطح موارد زیر نیز اندازه‌گیری می‌شود:

  • گنادوتروپین جفتی انسان
  • استریول. هورمونی است که توسط جفت و کبد جنین تولید می‌شود.
  • اینهیبین A. هورمونی است که توسط جفت تولید می‌شود.

پزشک بر اساس نتایج غربالگری چهارگانه، سن و قومیت فرد احتمال تولد نوزاد مبتلا به نقص ژنتیکی را تعیین می‌کند. نقائصی که با استفاده از این نوع غربالگری شناسایی می‌شوند شامل نقائص لوله عصبی مانند اسپینابیفیدا و ناهنجاری‌های کروموزومی مانند سندروم داون هستند. پزشک بر اساس نتایج AFP  تعیین می‌کند که آیا فرد نیاز به تست‌های بیشتری دارد یا خیر. نتیجه مثبت تست لزوما به این معنا نیست که جنین مبتلا به یک ناهنجاری یا نقص تولد است. تست AFP به ویژه برای زنانی که در معرض خطر بالای داشتن کودکان مبتلا به نقائص تولد هستند اهمیت دارد:

  • زنان بالاتر از 35 سال
  • وجود سابقه خانوادگی نقائص تولد
  • کسانی که در دوره بارداری خود از داروهای مضر و خطرناک برای جنین استفاده کرده‌اند.
  • افراد مبتلا به دیابت

اگر باردار نیستید تست AFP  می‌تواند به تشخیص و نظارت بر روند برخی بیماری‌‌های کبدی خاص مانند سرطان کبد، سیروز کبدی و هپاتیت کمک کند. استفاده از این تست همچنین به تشخیص چندین سرطان دیگر از جمله موارد زیر کمک می‌کند:

  • بیضه
  • تخمدان
  • مجاری صفراوی
  • معده
  • پانکراس

در طول تست AFP چه اتفاقی می‌افتد؟


پزشک با استفاده از یک سرنگ کوچک از وریدهای بازوی فرد نمونه خون تهیه می‌کند.  پس از فروکردن سرنگ در ورید، مقدار کمی خون در لوله آزمایش یا ویال کشیده می‌شود. موقع ورود و خروج سرنگ فرد ممکن است کمی احساس سوزش در محل داشته باشد. این کار کمتر از 5 دقیقه طول می‌کشد.

تست AFP چه خطراتی به همراه دارد؟


تست AFP چه خطراتی به همراه دارد

انجام تست AFP خطر بسیار کمی برای مادر و کودک دارد. فرد ممکن است کمی احساس درد داشته باشد یا  در محل فرورفتن سرنگ کمی کبودی ایجاد شود. این علائم به سرعت ناپدید می‌شوند. تست دیگری به نام آمنیوسنتز وجود دارد که نتیجه آن درباره نقائص تولد مانند سندروم داون صحیح‌تر است اما با انجام این تست خطر اندک سقط جنین وجود دارد.

برای آماده‌شدن برای این تست فرد باید چه کارهایی انجام دهد؟


برای انجام این تست نیازی به هیچگونه پیش‌آماده‌سازی نیست.

تست AFP چطور انجام می‌شود؟

این تست معمولا در یک آزمایشگاه تشخیصی انجام می‌شود. مراحل انجام این تست تنها چند دقیقه طول می‌کشد و نسبتا بدون درد است. پیش از انجام این تست نیاز به هیچگونه پیش‌آماده‌سازی وجود ندارد.پزشک با استفاده از یک سرنگ کوچک خون را از ورید دست یا بازوی بیمار می‌کشد و در اختیار متخصص آزمایشگاه قرار می‌دهد. متخصص آزمایشگاه نمونه را آنالیز می‌کند و نتیجه معمولا در عرض 2-1 هفته در اختیار فرد قرار داده می‌شود.

تفسیر نتیجه تست چگونه است؟


در زنان غیرباردار نیز مانند مردان میزان طبیعی AFP معمولا کمتر از 10 نانوگرم در یک میلی‌لیتر خون است.  اگر میزان AFP خون شما به صورت غیرطبیعی بالاست ولی باردار نیستید این می‌تواند نشان‌دهنده وجود سرطان‌های خاص یا بیماری‌های کبدی باشد. اگر در زنان باردار میزان AFP بالاتر از حد طبیعی باشد این می‌تواند نشان‌دهنده نقص لوله عصبی در جنین در حال رشد باشد. اگرچه در بیشتر موارد علت میزان افزایش یافته سطح AFP تخمین اشتباه سن بارداری است. میزان AFP در دوره بارداری به شدت متغیر است. اگر در تعیین سن بارداری خطایی رخ داده باد نتیجه تست صحیح از آب در نمی‌آید. چنانچه باردار هستید و سطح AFP در خون شما به صورت غیرمعمولی پایین است این می‌تواند نشان‌دهنده این باشد که جنین به یک ناهنجاری کروموزومی مانند سندروم داون یا ادوارد مبتلا است. مقادیر افزایش یافته AFP در خون می‌تواند به دلیل دوقلو یا چندقلوزایی اتفاق بیافتد. مرگ جنین نیز می‌تواند باعث تغییر غیرطبیعی در میزان AFP خون شود. بر اساس انجمن بارداری آمریکا از هر 1000 زن بارداری که تست AFP را انجام می‌دهند در 50-25 نفر نتیجه تست غیرطبیعی است. اگرچه از این میان تنها بین 1 از 16 تا 1 از 33 زن حامله کودکی را به دنیا می‌آورند که دچار یک نقص تولد است. اگر نتیجه تست مثبت شود این ضرورتا به این معنا نیست که فرد کودکی مبتلا به یک نقص تولد به دنیا خواهد آورد بلکه تنها نشان دهنده این است که پزشک برای تشخیص نیاز به تست‌ها و بررسی‌های بیشتری دارد. پزشک ممکن است انجام مجدد تست AFP و به دنبال آن برای مشاهده وضعیت جسمی کودک متولد نشده سونوگرافی درخواست کند. اگر هنوز هم نتایج غیرطبیعی بودند پزشک ممکن است تست تهاجمی دیگری مانند آمنیوسنتز را درخواست کند. در آمنیوسنتز پزشک با استفاده از سرنگ مقدار کمی از مایع آمنیوتیک اطراف جنین را می‌کشد و مورد بررسی قرار می‌دهد.

آیا چیز دیگری درباره تست AFP وجود دارد که نیاز باشد فرد بداند؟


 تست‌های  AFP اغلب جزئی از مجموعه آزمایشات پیش از تولد موسوم به تست‌های سه‌گانه یا چند مارکری هستند. علاوه بر AFP تست غربالگری سه‌گانه شامل اندازه‌گیری  hCG(نوعی هورمون که توسط جفت تولید می‌شود) و استریول (نوعی استروژن که توسط جنین تولید می‌شود) است. بررسی این موارد به تشخیص سندروم داون و سایر اختلالات ژنتیکی کمک می‌کند.

“کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است.”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *