علائم اولیه سرطان پروستات: تست های تشخیص زودهنگام PSA و DEA

سرطان پروستاتسرطان پروستات یک نگرانی عمده در حوزه سلامت است. این بیماری تا قبل از 50 سالگی کمتر شایع است و متخصصان بر این باورند که بیشتر افراد مسن نشانه‌هایی از آن را دارند. سرطانی که به خارج از پروستات گسترش پیدا می‌کند (مانند وقتی که به استخوان‌ها، غدد لنفاوی و ریه‌ها سرایت می‌کند) قابل درمان نخواهد بود، اما می‌تواند برای سال‌های زیادی کنترل شود. بخاطر وجود پیشرفت‌های زیاد در درمان بیماری‌ها، بیشتر مردانی که سرطان پروستات آنها گسترش پیدا می‌کند می‌توانند تا 5 سال یا بیشتر زنده بمانند. برخی مردان با سرطان پیشرفته پروستات زندگی نرمالی خواهند داشت و بدلایل دیگری از جمله ناراحتی‌های قلبی می‌میرند. (1)

سرطان پروستات معمولا سرطانی با رشد خیلی کم و اغلب بدون هیچ علائمی تا زمان رسیدن به مراحل پیشرفته است. بیشتر مردان دارای سرطان پروستات اغلب در اثر عوامل دیگر می‌میرند و بسیاری از آنان هرگز متوجه وجود این بیماری در خود نمی‌شوند. اما زمانی که سرطان پروستات شروع به رشد سریعتر یا گسترش به خارج از پروستات می‌کند، بسیار خطرناک می‌شود. سرطان پروستات در مراحل اولیه خود (زمانی که فقط در غده پروستات یافت می‌شود) می‌تواند با شانس خیلی خوب زنده ماندن فرد، درمان شود.

لطفا جهت کسب اطلاعات بیشتر و رزرو نوبت با شماره ……….. تماس حاصل فرمایید.

پروستات چیست؟


پروستات

پروستات یک غده در دستگاه تناسلی مردان است. این غده بیشتر آب منی حامل اسپرم را می‌سازد. این غده که اندازه یک گردو می‌باشد زیر مثانه قرار گرفته و بخش بالایی مجرای خروجی ادرار را که ادرار را از مثانه به بیرون انتقال می‌دهد، احاطه می‌کند. (1)

انواع سرطان پروستات


نوع سرطان پروستاتی که فرد دارد نوع سلولی را که سرطان از آن شروع شده می‌گوید. دانستن این موضوع به پزشک در تصمیم گیری برای اینکه به کدام درمان نیاز است کمک می‌کند. (2)

آدنوکارسیوم منشأ سلول‌های غددی

آدنوکارسینوم‌ها سرطان‌هایی هستند که در سلول های غده پروستات تولید می‌شوند. آنها شایع‌ترین نوع سرطان پروستات هستند. تقریبا همه افراد مبتلا به سرطان پروستات این نوع سرطان را دارد می‌باشند. (2)

آدنوکارسیوم منشأ سلول‌های مجاری

آدنوکارسیوم منشأ مجاری در سلول‌های موجود در مجاری (لوله) غده پروستات تولید می‌شوند. این نوع از سرطان دارای رشد و گسترش سریع‌تری نسبت به آدنوکارسیوم منشأغددی است. (2)

سرطان سلول انتقالی (یا یوروتلیال)

سرطان سلول انتقالی پروستات در سلول‌هایی شروع می‌شود که در طول مجرای خروجی ادرار به بیرون بدن (اورترا) قرار دارند. این نوع سرطان معمولا در مثانه شروع شده و و به داخل پروستات گسترش می‌یابد. اما به ندرت می‌تواند در پروستات شروع شود و می‌تواند به داخل ورودی مثانه و بافت‌های همجوار گسترش یابد. (2)

این سرطان‌ها از سلول‌های مسطحی که پروستات را می‌پوشانند شروع می‌شوند. این نوع سرطان خیلی سریعتر از نوع آدنوکارسیوم پروستات رشده کرده و گسترش می‌یابد. (2)

سرطان سلول کوچک پروستات

سرطان سلول کوچک پروستات از سلول‌های گرد کوچک بوجود می‌‌آید. این سرطان نوعی سرطان نورواندوکرين است. (2)

درجه‌بندی سرطان پروستات


درجه بندی سرطان پروستات

درجه سرطان به شما می‌گوید که که سلول‌های سرطانی چقدر به سلول‌های نرمال شباهت دارند. این درجه‌بندی به پزشک شما یک ایده می‌دهد از اینکه سرطان چگونه ممکن است رفتار ‌کند و اینکه شما به چه درمانی نیاز دارید. پزشکان از سیستم گلیسون برای درجه‌بندی سرطان پروستات استفاده می‌کنند. آنها چندین نمونه از سلول‌های (نمونه برداری) پروستات شما را می‌بینند. (2)

یک پاتولوژیست هر نمونه از سلول‌های پروستات را از 1 تا 5 درجه‌بندی می‌کند.

  • درجه 1 و 2 به عنوان سلول‌های نرمال پروستات در نظر گرفته می‌شوند.
  • درجه 3 تا 5 سلول‌های سرطانی هستند که درجه 5 بیانگر غیر طبیعی‌ترین آنهاست. (2)

پاتولوژیست با جمع زدن دو تا از رایج‌ترین درجات گلیسون، یک نمره گلیسون کلی را بدست می‌آورد. برای مثال اگر رایج‌ترین درجه، درجه 3 باشد و دومین درجه رایج 4 باشد، پس نمره گلیسون کلی 7 خواهد بود. یا اینکه آنها ممکن است نمرات را جداگانه بصورت 7=4+3 بنویسند. (2)

چه عواملی باعث سرطان پروستات می‌شود؟


عوامل سرطان پروستات

سرطان پروستات بیشتر روی مردان مسن اثرگذار است. در حدود 80% موارد در مردان با سن  بالای 65 سال و کمتر از 1% موارد در مردان با سن زیر 50 سال اتفاق می‌افتد. مردان یا سابقه خانوادگی در زمینه سرطان پروستات احتمال بیشتری دارد که به آن دچار شوند. (2)  پزشکان نمی‌دانند چه عواملی باعث سرطان پروستات می‌شود اما رژیم غذایی در افزایش خطر ابتلا به این سرطان تأثیرگذار است. مردانی که چربی زیاد موجود در گوشت قرمز مصرف می‌کنند بیشترین احتمال را برای ابتلا  به سرطان پروستات دارند. (1)

  • خوردن گوشت ممکن است از جهات دیگری خطرآفرین باشد: بیشتر آنها در دمای بالا پخته شده و مواد سرطان‌زایی تولید می‌کنند که روی پروستات تأثیر می‌گذارد. این بیماری بیشتر در کشورهایی شیوع بیشتری دارد که گوشت و محصولات لبنی رایج است تا در کشورهایی که رژیم غذایی مردم شامل برنج، محصولات سویا و سبزیجات است. (1)
  • هورمون‌ها هم نقش مهمی در شکل‌گیری سرطان پروستات ایفا می‌کنند. مصرف چربی باعث افزایش تستسترون بدن می‌شود و این هورمون باعث سرعت بخشیدن به رشد سرطان پروستات می‌شود.(1)
  • برخی خطرات شغلی نیز در ایجا د این سرطان مؤثر تشخیص داده شده‌اند. جوشکاران، کارگرانی که با لاستیک سر و کار دارند و کارگرانی که دائم در معرض کادیوم فلز قرار دارند، احتمال بیشتری دارد که به سرطان پروستات دچار شوند.(1)
  • ورزش نکردن نیز احتمال بروز سرطان پروستات را افزایش می‌دهد.

داروهایی که می‌توانند خطر بروز سرطان پروستات را کاهش دهند شامل فیناستراید(پروسکار) و دوتاستروید (آوودارت) است. افزودن غذاهای معینی شامل سس گوجه و سبزیجاتی مانند بروکلی، گل کلم و کلم در رژیم غذایی‌تان هم می‌تواند به کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات کمک کند.

علائم سرطان پروستات


در بیشتر موارد، علائم سرطان پروستات در مراحل اولیه بیماری خود را نشان نمی‌دهند. علائم سرطان پروستات می‌تواند برای هر مرد متفاوت باشد و هر کدام از این علائم هم می‌تواند توسط شرایط دیگر ایجاد شود. در نتیجه، انجام غربالگری مداوم و منظم به شکل آزمایشات دیجیتالی رکتال (DRE) و آزمایشات آندروژن مخصوص پروستات (PSA) مهم است.(3)

من توصیه کرده‌ام که مردان با مشورت پزشک خود در اوایل 50 سالگی یک تصمیم آگاهانه مبنی بر اینکه آیا برای سرطان پروستات آزمایش شوند یا خیر بگیرند. مردان با داشتن یک یا بیش از یکی از علائم پروستات باید با متخصص خود در رابطه با اینکه آیا زودتر غربالگری منظم را شروع کنند یا خیر مشورت کنند.(3)

علائم ادراری سرطان پروستات

بدلیل در مجاورت قرار گرفتن غده پروستات با مثانه و مجرای ادرای، سرطان پروستات می‌تواند با برخی علائم ادرای همراه باشد. بسته به اندازه و موقعیت، یک تومور سرطانی می‌تواند مجرای ادراری را فشرده و تنگ کرده و جریان ادرار را مسدود کند. برخی علائم سرطان پروستات مرتبط با دفع ادرار شامل موارد زیر است:

  • سوزش و درد در حین دفع ادرار
  • مشکل در دفع ادرار یا مشکل داشتن در شروع یا پایان دفع ادرار
  • تمایل به دفع مکرر ادرار در شب
  • از دست دادن کنترل مثانه
  • کاهش مقدار یا سرعت جریان ادرار
  • وجود خون در ادرار (هماتوریا)(3)

سرطان پروستات می‌تواند به بافت‌ها یا استخوان‌های مجاور خود گسترش یابد (گسترش بیماری از نقطه‌ای به نقطه دیگر بدن). اگر سرطان به ستون فقرات کشیده شود، ممکن است روی عصب‌های نخاعی فشاری ایجاد کند. علائم دیگر سرطان پروستات عبارتند از:

  • وجود خون در منی
  • مشکل در نعوذ (نقص عملکرد نعوذ)
  • انزال همراه با درد
  • تورم در پاها یا ناحیه لگن
  • بی‌حسی یا درد در قسمت مفصل لگن، پاها یا انگشتان پا
  • استخوان درد که از بین نرفته یا منجر به شکستن استخوان شود(3)

تشخیص سرطان پروستات و آزمایشات


تشخیص سرطان پروستات

هیچ آزمایش قطعی و یگانه‌ای برای سرطان پروستات وجود ندارد، بنابراین پزشک عمومی بمنظور تلاش برای جلوگیری از آشفتگی بی مورد شما، جنبه‌های مثبت و منفی آزمایشات مختلف را با شما در میان می‌گذارد. پزشک شما ممکن است موارد زیر را از شما بخواهد:

  • درخواست نمونه ادرار برای بررسی عفونت
  • گرفتن نمونه خون برای چک کردن سطح آنتی‌ژن مخصوص پروستات (PSA)
  • بررسی پروستات شما (بررسی دیجیتالی رکتال)(4)

آزمایش آنتی ژن اختصاصی پروستات

آزمایش آنتی ژن

آنتی‌ژن اختصاصی پروستات پروتئینی است که توسط غده پروستات تولید می‌شود. همه مردان مقدار کمی از این آنتی‌ژن را در خون خود دارند که سطح آن با افزایش سن زیاد می‌شود. سرطان پروستات می‌تواند تولید آنتی‌ژن اختصاصی پروستات را زیاد کرده و بنابراین آزمایش PSA افزایش سطح این آنتی‌ژن را که می‌تواند بیانگر مراحل اولیه سرطان پروستات باشد تشخیص می‌دهد.(4)

گرچه، آزمایش آنتی‌ژن اختصاصی پروستات یک آزمایش اختصاصی برای سرطان پروستات نیست. بیشتر مردانی که سرطان پروستات دارند سطح آنتی‌ژن اختصاصی پروستات بالایی ندارند. بیش از 65 درصد مردان دارای سطح بالای آنتی‌ژن اختصاصی پروستات سرطان ندارند، چرا که سطح این آنتی‌ژن در همه مردان با افزایش سن افزایش می‌یابد.(4)

آزمایش دیجیتالی رکتال (DRE)

قدم بعدی انجام DRE است. طی آزمایش دیجیتالی رکتال، پزشک عمومی انگشت لیز را با دستکش داخل رکتوم قرار می‌دهد. رکتوم نزدیک غده پروستات قرار دارد، بنابراین پزشک عمومی می‌تواند تغییر سطح غده را تشخیص دهد. این کار ممکن است کمی ناخوشایند بوده اما نباید دردناک باشد.(4)

سرطان پروستات می‌تواند غده پروستات را سخت و ناهموار کند. گرچه در بیشتر موارد، سرطان هیچ تغییری در غده ایجاد نکرده و DRE ممکن است قادر به تشخیص سرطان نباشد. DRE در جلوگیری از توسعه پروستات ایجاد شده توسط پریاختگی پروستات خوش‌خیم، مفید است، چرا که که این باعث می‌شود غده نرم و صاف به نظر برسد.(4)

بافت‌بردای

پزشک خطر ابتلا به پروستات را در فرد بر اساس تعدادی فاکتور از جمله سطح PSA، نتایج DRE، سن، سابقه خانوادگی و نژادی شما ارزیابی می‌کند. اگر شما در معرض خطر هستید باید برای صحبت در مورد انتخاب آزمایشات بیشتر به بیمارستان مراجعه کنید.

رایج‌ترین آزمایش مورد استفاده نمونه‌برداری با هدایت امواج فراصوتی از داخل رکتال (TRUS) است. نمونه‌برداری می‌تواند طی سیتوسکوپی یا از طریق پوست پشت بیضه‌ها (ناحیه بین مقعد و بیضه‌ها) انجام شود.(4)

طی نمونه‌برداری TRUS، یک کاوشگر فراصوتی (دستگاهی که از امواج صوتی جهت ساختن تصویر از درون بدن استفاده می‌کند) درون مقعد قرار می‌گیرد. این کار به پزشک یا پرستار متخصص این امکان را می‌دهد تا دقیقا جاهایی را که سوزن از طریق دیواره مقعد فرد و بمنظور برداشتن نمونه‌های کوچک از پروستات عبور می‌کند ببیند.

این فرآیند می‌تواند ناخوشایند و گاهی اوقات همراه با درد باشد، بنابراین ممکن است از یک بی‌حسی موضعی بمنظور کم کردن ناخوشی حاصل از این فرآیند استقاده شود. در این فرآیند هم همانند هر فرآیند دیگری ممکن است عوارض جانبی مانند خونریزی و عفونت بوجود بیاید.

در حالیکه این روش نسبت به آزمایش PSA قابل اتکاتر است اما نمونه‌برداری TRUS می‌تواند مشکلاتی هم داشته باشد. این روش می‌تواند از هر 5 سرطان یکی را اشتباه تشخیص دهد، چرا که محل سرطان بعد از انجام آزمایش مشخص خواهد شد. پزشکان می‌توانند پروستات را با استفاده از اسکن فراصوتی ببینند اما تومورها را  در صورت موجود بودن نمی‌توانند ببینند.(4)

شما ممکن است در صورت ادامه‌دار بودن علائم یا ادامه افزایش سطح PSA به یک نمونه‌برداری دیگر نیاز داشته باشید. پزشک ممکن است قبل از نمونه‌برداری بعدی برای شما درخواست اسکن MRI از پروستات داشته باشد.(4)

نمونه‌برداری TRUS می‌تواند همچنین سرطان‌های کوچک کم‌خطر را که به درمان نیاز ندارند اما ممکن است باعث آشفتگی شما شوند تشخیص دهد. بسیاری از مردان اغلب روش جراحی یا رادیودرمانی را که ممکن است مزیت‌های جراحی را نداشته باشد اما باعث بروز عوارض جانبی از قبیل بی‌اختیاری و اخلال در نعوظ شود، انتخاب می‌کنند.(4)

نمونه بافت برداشته شده در آزمایشگاه مورد بررسی قرار می‌گیرد. اگر در این نمونه سلول‌های سرطانی مشاهده شود می‌توانند مورد بررسی بیستری قرار بگیرند تا مشخص شود سرطان با چه سرعتی گسترش پیدا خواهد کرد. این پروسه به عنوان “مرحله‌بندی و درجه‌بندی” نیز شناخته می‌شود و به پزشکان کمک می‌کند تصمیم بگیرند که کدام روش درمانی مناسب‌ترین روش است.(4)

آزمایشات بیشتر

اگر احتمال بالایی وجود داشته باشد که سرطان از پروستات شما به بخش‌های دیگر بدن انتقال یابد، ممکن است آزمایشات دیگری توصیه شود. این آزمایشات شامل موارد زیر است:

  • ام آر آی (MRI) یا سی تی (CT) اسکن – این اسکن‌ها یک تصویر مفصل از اجزای درون بدن شما تشکیل می‌دهند.
  • یک اسکن ایزوتوپ استخوان – این آزمایش می‌تواند بگوید که آیا سرطان به استخوان‌ها سرایت کرده یا خیر. مقدار کمی رنگ رادیواکتیو به درون رگ تزریق شده و در قسمت‌هایی از استخوان در جایی که هرگونه ناهنجاری وجود داشته باشد جمع می‌شوند.(4)

کلیات درمان


کلیات درمان

در مرحله مراقبت سرطان، پزشکان مختلفی بمنظور طراحی یک برنامه درمانی کلی که می‌تواند ترکیبی از روش‌های درمانی مختلفی باشد با هم کار می‌کنند. به این یک تیم چند تخصصی گفته می‌شود.  تیم‌های مراقبت سرطان شامل متخصصین مراقبت سلامت مختلفی شامل دستیاران متخصص، پرستاران آنکولوژیست، مددکاران اجتماعی، داروسازها، مشاوران، متخصصین تغذیه و دیگر تخصص‌هاست. تشریح رایج‌ترین شیوه‌های درمانی سرطان پروستات در زیر آورده شده است، که به دنبال آن‌ها خلاصه‌ای از دیدگاه‌های عمومی درمان بر حسب هر مرحله از سرطان نیز موجود است. گرینه‌های درمانی و توصیه‌ها به چندین فاکتور از جمله نوع و مرحله سرطان، عوارض جانبی احتمالی و اولویت‌ها و سلامت کلی بیمار بستگی دارد. برنامه مراقبت سلامتی شما می‌تواند شامل درمان علائم و عوارض جانبی به عنوان بخش مهمی از مراقبت سرطان نیز باشد.(5)

برای یادگیری گزینه‌های درمانی‌تان وقت بگذارید و مطمئن باشید که در صورت مبهم بودن چیزی، در مورد آن سؤال بپرسید. همچنین در رابطه با اهداف هر روش درمانی، احتمال اینکه درمان جواب دهد، از درمان چه انتظاری می‌توانید داشته باشید و عواض جانبی احتمالی ادراری، روده‌ای، جنسی و هورمونی با پزشک خود مشورت کنید. مردها همچنین باید در رابطه با اینکه گزینه‌های درمانی مختلف چگونه روی بازگشت به زندگی، زنده ماندن و کیفیت زندگی تأثیر می‌گذارد با پزشک خود صحبت کنند. علاوه بر آن موفقیت هر روش درمانی اغلب به مهارت و تجریه متخصص یا جراح بستگی دارد, بنابراین یافتن پزشکانی که در زمینه درمان سرطان پروستات تجربه دارند اهمیت دارد.(5)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *