بالا و پایین بودن آنزیم های کبدی در آزمایش خون نشانگر چیست؟

آزمایش آنزیم کبدی

کبد در ناحیه‌ی بالا و راست حفره‌ی شکمی، درست زیر قفسه‌ی سینه قرار دارد. کبد اعمال بسیاری انجام می‌دهد که برای حیات، ضروری‌اند. به طور خلاصه برخی از عملکردهای مهم کبد انسان عبارتنداز :

  • سم‌زُدایی خون
  • تولید فاکتورهای انعقادی خون، آلبومین، و بسیاری دیگر از پروتئین های مهم
  • متابولیزه کردن داروها و مواد غذایی
  • متابولیزه‌کردن محصولات دفعی از هموگلوبین و دیگر سلول‌ها
  • ذخیره‌ی ویتامین‌ها، چربی، کلسترول و صفرا
  • تولید گلوکز(گلوکوژنز یا ساخت و رهاسازی گلوکز حین گرسنگی)

تست‌های خون رایج برای عملکرد کبد چیست؟


تست‌های خون رایج برای عملکرد کبد چیست؟

تست‌های خونی کبد از رایج‌ترین تست‌های خون‌اند که گرفته‌می شوند. این تست ها می توانند برای ارزیابی عملکرد کبد و یا آسیب به آن مورد استفاده قرار گیرند. قدم اول برای شناسایی کبد آسیب‌دیده، آزمایش خون ساده به منظور شناسایی سطح آنزیم های(پروتئین های) خاص کبدی در خون است. در شرایط نرمال، این آنزیم ها اغلب داخل سلول های کبدی مستقرند. اما وقتی کبد به هر دلیلی آسیب می‌بیند، این آنزیم‌ها وارد جریان خون می‌شوند. آنزیم ها پروتئین هایی هستند که در سرتاسر بدن وجود دارند و هرکدام عملکرد مخصوص به خود دارند. آنزیم ها کمک میکنند تا سرعت انجام واکنش های شیمیایی معمول و حیاتی بدن افزایش یابد.

  • از جمله حساس‌ترین و گسترده‌ترین آنزیم هایی کبدی، آمینوترانسفرازها هستند. این دسته آنزیم ها شامل آسپارتات‌ آمینوترانسفراز(AST or SGOT) و آلانین‌ آمینوترانسفراز(ALT or SGPT) می‌باشند. این آنزیم‌ها به‌طور معمول به مقدار زیاد در سلول های کبدی و به مقدار کمتر در سلول های ماهیچه‌ای وجود دارند. اگر کبد آسیب ببیند یا تخریب شود، سلول های کبدی این آنزیم ها را به داخل خون رها می کنند و در نتیجه سطح آنزیم های AST و ALT در خون بالا می رود که نشان دهنده بیماری کبد است.
  • دیگر آزمایشات خونی مرتبط با کبد شامل اندازه‌گیری برخی دیگر از آنزیم های کبدی است. علاوه بر AST و ALT آنزیم های دیگری هم هستند که به مقدار کم در کبد وجود دارند، شامل آلکالین‌فسفاتاز، 5پریم‌نوکلئوتیداز و گاماگلوتامیل‌ترانس‌پپتیداز(GGT). تمرکز این مقاله بیشتر برروی آنزیم های رایج کبدی یعنی AST و ALT است.

آنزیم های آمینوترانسفراز(ALT،AST) چیستند؟


آنزیم های آمینوترانسفراز، واکنش های شیمیایی را سرعت می‌بخشند و به انجام می‌رسانند که در آنها یک گروه آمینه از یک آمینواسید(آمینواسیدها واحدهای ساختمانی پروتئین‌ها هستند) و از یک مولکول دهنده به یک مولکول گیرنده انتقال می‌یابد، بنابراین این آنزیم ها ترانسفراز (آنزیم انتقال‌دهنده) نام گرفتند. اصطلاحات پزشکی گاهی می توانند گیج‌کننده باشند، همانطور که درباره این آنزیم ها هم این مشکل وجود دارد، بدین علت که این آنزیم ها اسامی متفاوتی دارند  و هم در مقالات پزشکی و هم غیرپزشکی از این اسامی استفاده می شود. برای مثال:

  • نام دیگر آنزیم آمینوترانسفراز، ترانس‌آمیناز است.
  • آنزیم آسپارتات‌آمینوترانسفراز(AST) تحت عنوان گلوتامیک‌ اُگزالواستیک‌ ترانس‌ آمیناز نیز خوانده ‌می شود(SGOT).
  • آلانین‌ آمینوترانسفراز(ALT) تحت عنوان گلوتامیک‌ پیروویک‌ ترانس‌ آمیناز نیز خوانده می شود(SGPT)

به‌طور خلاصه :

  • SGOT=AST
  • SGPT=ALT

اینها آنزیم هایی هستند که در کبد و سایر سلول ها تولید می شوند.

به‌طور معمول، AST و ALT درکجای بدن قرار دارند؟


AST(SGOT) به‌طور معمول در بافت های مختلف شامل کبد، قلب، ماهیچه، کلیه و مغز قرار دارد. زمانی که هرکدام از این بافت ها آسیب ببینند تیم آنزیم به داخل سرم خون رها می شود. برای مثال، سطحAST در سرم خون  در حمله‌ قلبی یا آسیب عضلانی بالا می رود. بنابراین این آنزیم شاخص مخصوص آسیبه کبدی نیست، چراکه در سایر آسیب های بافتی نیز سطح آن بالا می رود. برعکس، ALT(SGPT) به‌طور معمول به میزان زیادی در کبد یافت می شود. این جمله، بدین معنی نیست که این آنزیم منحصرا فقط در کبد وجود دارد بلکه میزان بسیار زیادی از این آنزیم در کبد است. درنتیجه‌ی آسیب کبدی این آنزیم به داخل گردش خون رها می شود. بنابراین، این آنزیم اصولا شاخص خوبی برای آگاهی از وضعیت کبد است.

سطوح طبیعی ALT و AST درخون چقدر است؟


سطوح طبیعی ALT و AST درخون چقدر است؟

  • محدوده‌ی طبیعی میزان AST(SGOT) بین 5 تا 40 واحد درهر لیتر سرم است(سرم، مایعی‌است که بخشی از خون را تشکیل می دهد).
  • محدوده‌ی طبیعی میزان ALT(SGPT) بین 7 تا 56 واحد درهر لیتر سرم است.

با این وجود، عدد محدوده‌ی AST و ALT باتوجه به تکنیک و پروتکل‌هایی که آزمایشگاه‌های مختلف درسرتاسر جهان به کار می برند، می تواند به میزان کمی متفاوت باشد. به هرحال، این محدوده های طبیعی، به‌طور معمول توسط هر آزمایشگاهی تهیه می شود و همراه با گزارشات شخصی بیمار آورده می شود.

آزمایشات کبدی بالا(ASTوALT بالا) یعنی چه؟


AST(SGOT) و ALT(SGPT) شاخص‌های حساسی برای تشخیص آسیب کبد از سایر بیماری‌ها هستند و مجموعا تست‌های خونی‌کبدی یا تست‌های کبد نامیده می‌شوند. به‌هرحال، باید بر این مسئله تاکید شود که سطح بالاتر از حدمعمول این آنزیم های کبدی، خودبه خود مساوی با بیماری کبدی نیست. سطح بالای این آنزیم ها ممکن است به معنای مشکلات کبدی باشد یا حتی ممکن است نباشد. برای مثال، افزایش این آنزیم ها می تواند حین آسیب عضلات نیز اتفاق بیفتد. تفسیر نتایج AST و ALT افزایش‌یافته، بستگی به ارزیابی کلینیکی کامل از هرشخص دارد و بنابراین این ارزیابی به بهترین نحو ممکن به‌وسیله یک پزشک باتجربه درزمینه بیماری های کبدی و عضلانی انجام می شود. به‌علاوه، سطوح معین آنزیم ها در این تست های آنزیمی کبد، ارتباط چندانی با شدت مشکلات کبد یا وضعیت بیماری در آینده ندارد.  بنابراین، نمیتوان از سطوح دقیق AST(SGOT) و ALT(SGPT) برای تشخیص شدت بیماری کبد یا پیش‌بینی عملکرد کبد در آینده استفاده کرد. برای مثال، افراد مبتلا به هپاتیت A ویروسی حاد ممکن است سطوح بالایی از AST و ALT داشته باشند(گاهی هزاران واحددرلیتر) ولی بیشتر این بیماران، بدون هیچ بیماری کبدی باقی‌مانده، به طور کامل بهبود می‌یابند. برعکس، در بیماران مبتلا به عفونت هپاتیت C مزمن، باوجود اینکه تنها افزایش اندکی در سطوح AST و ALT خونشان دیده می شود، کبد به‌طور قابل توجهی آسیب دیده و حتی فرد مبتلا به اسکار پیشرفته کبدی(سیروز)ناشی از یک التهاب جزئی درحال پیشرفت کبد است.

آیا نتایج تست ALT و AST نشان‌دهنده‌ی عملکرد کبد است؟


سطوح AST و ALT نشانگر عملکرد کبد نیست، بااین وجود، برخی انجمن ها و نشریات پزشکی، به‌طور معمول، به اشتباه تست این آنزیم ها را معادل تست عملکرد کبد می دانند. حتی در شرایطی که AST و ALT خون بسیار بالا رفته‌است، کبد ممکن است همچنان به‌درستی عمل کند. نتیجه اینکه، اگر شما “سطوح بالایی از آنزیم های کبدی” دارید یا تست های کبدی غیرنرمال دارید، به‌طور دقیق از پزشک خود بپرسید که همه‌ی تست ها نشانگر چه چیزی هستند.

چه تست های خونی برای شناسایی عملکرد کبد گرفته‌می‌شود؟


تست های خونی که به‌درستی نمایانگر عملکرد کبداند در ادامه آورده‌شده است، محدوده طبیعی که لیست شده، برای مردان و زنان بالغ و کودکان است، با این وجود، دربرخی محدوده‌های طبیعی تست ها، تفاوت های اندکی وجود دارد.

  • عوامل شرکت‌کننده در انعقاد ( زمان پروترومبین یا PT و نسبت نرمال‌شده‌ی بین‌المللی یا INR: این تست‌ها توانایی خون برای انعقاد طبیعی و جلوگیری از خونریزی و خون مردگی را می‌سنجد. پدیده‌ی انعقاد حاصل عملکرد پروتئین های خاصی است که فاکتورهای انعقادی نامیده می شوند، این فاکتورها به طور طبیعی در کبد تولید می شوند. مقدار طبیعی زمان پروترومبین، حدود 9.5 تا 13.8 ثانیه است.
  • سطح آلبومین(هایپوآلبومینمی) : آلبومین پروتئین بسیار رایجی است که در خون یافت می شود و عملکردهای متفاوتی دارد. همچنین تنها در کبد تولید می شود و اگر میزانش کمتر از حالت طبیعی شود، می تواند نشانگر بیماری مزمن کبدی یا سیروز کبدی باشد. لازم به ذکر است که بسیاری شرایط دیگرهم هستند که در آنها ممکن است سطح آلبومین کاهش یابد. مقدار طبیعی آلبومین حدود 3.5 تا 5 گرم بر دسی‌لیتر است.
  • بیلی‌روبین: این مولکول، حاصل تخریب معمول گلبول های قرمز خون است که در کبد اتفاق می‌افتد. به طور طبیعی، بیلی‌روبین به عنوان صفرا در مدفوع آزاد می شود. افزایش بیلی‌روبین می تواند نشان دهنده‌ی عملکرد نادرست و غیرعادی کبد باشد. به‌هرحال، دیگر شرایطی که همراه با افزایش تخریب گلبول های قرمز است نیز می تواند باعث افزایش سطح بیلی‌روبین شود، هرچند عملکرد کبد نرمال است. مقدار طبیعی بیلی‌روبین حدود 0.1 تا 1.0 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر است.

چه تست های خونی به منظور بررسی عملکرد کبد انجام می شود؟


  • شمارش پلاکت ها: تعداد کم پلاکت ها( ترومبوسیتوپنی) علل متعددی دارد یکی از علل آن می تواند بیماری پیشرفته کبدی باشد. تعداد طبیعی پلاکت ها حدود 150000 تا 400000 در هر میکرولیتر است.
  • گلوکز: سطح گلوکز در بدن با مکانیسم های متعددی حفظ می شود. کبد می تواند گلوکز را به منظور تغذیه‌ی سایر سلول ها در شرایط گرسنگی که دریافت خوراکی گلوکز ناکافی است، رها کند. این فرایند، گلوکونئوژنز نامیده می شود و از دیگر کارهای مهم کبد است. در بیماری پیشرفته کبدی، این عملکرد کبد می تواند مختل شود و اغلب منجر به کاهش سطح گلوکز هنگام دریافت خوراکی ناکافی گلوکز شود. برعکس، بسیاری از افراد مبتلا به سیروز کبدی، دچار عدم تحمل گلوکز و درنتیجه دیابت می شوند.
  • GGT(گاما گلوتامیل ترنس‌پپتیداز): این آنزیم ممکن است نشانگر آسیب احتمالی کبد باشد، هرچه میزان غیرطبیعی این آنزیم بالاتر باشد، احتمال تخریب کبد بیشتر است. مقدار طبیعی GGT حدود 9 تا 48 واحد در هر لیتر است.
  • ALP(آلکالین فسفاتاز): بیشترین مقدار این آنزیم توسط کبد تولید می شود، بنابراین سطح بالای این آنزیم در خون ممکن است نشاندهنده‌ی آسیب کبد باشد. مقدار طبیعی ALP حدود 45 تا 115 واحد در هر لیتر است.
  • LD یا LDH (لاکتات دهیدروژناز): این آنزیم ممکن است در انواع مختلف بیماری ها افزایش یابد، از جمله این بیماری ها، بیماری کبد است. مقدار طبیعی این ماده حدود 122 تا 222 واحد در هر لیتر است. لازم به ذکر است که بسیاری از بیمارستان ها و مطب پزشکان لیستی از کارهای کبد به عنوان بخشی از تست های آزمایشگاه تهیه کرده‌اند که باید بررسی شوند. این لیست ها متفاوتند و ممکن است شامل تست های AST،ALT و سایر تست هایی باشند که در بالا آورده شد. به علاوه، برخی متخصصین بالینی تست های دیگر مثل مقدار آمونیاک سرم و سطح لاکتات را نیز در این لیست ها توصیه می کنند. تست های دیگری مثل مقدار آمونیاک سرم و سطح لاکتات سرمی نیز در این لیست ها وجود دارند. یکسری تست های کبد خانگی برای سطح آنزیم های خون و عملکرد کبد وجود دارند، افرادی که از این تست ها استفاده می کنند، باید حتما اول نتایج تست را با متخصصشان در میان بگذارند.

دلایل رایج آزمایشات کبدی غیرنرمال چیست؟


دلایل رایج آزمایشات کبدی غیرنرمال چیست؟

تست های غیرعادی کبدی ممکن است در شرایط مختلف کبد در خون یافت شوند.

افزایش خفیف تا متوسط آنزیم‌های کبدی شایع است

اغلب به طور غیرمنتظره‌ای در تست غربالگری معمول خونی در افراد سالم اتفاق می‌افتد. میزان AST و ALT در این موارد بین 2برابر تا صدها واحد در لیتر بیشتر از حد طبیعی است. یکی از شایع ترین علل افزایش خفیف تا متوسط این تست های کبدی وضعیتی است که تحت عنوان کبد چرب شناخته‌می شود (استئاتوهپاتیت یا استئاتوز کبدی). در آمریکا رایج ترین علت کبد چرب، سوءمصرف الکل است. سایر علل کبد چرب عبارتند از دیابت ملیتوس و چاقی. تست های کبد چرب از تست های بسیار دیگر شامل تست های خونی، سی‌تی و یا MRI و در برخی افراد نمونه‌برداری از کبد تشکیل شده است.

هپاتیتBمزمن و هپاتیتC از دیگر علل افزایش مزمن خفیف تا متوسط آنزیم های کبدی‌اند

در این شرایط، ALT و AST ممکن است تنها اندکی افزایش یابند و نیز میزان غیرعادی بودن تست های عملکرد کبد می تواند نشانگر شدت آسیب باشد.

مصرف کوتاه‌مدت و بلندمدت الکل می تواند به طور شایع باعث تست های خونی غیرنرمال کبدی شود

در هپاتیت الکلی، محدوده تست های کبدی می تواند بسیار متفاوت باشد. در بیماری کبدی الکلی مزمن یا سیروز الکلی، افزایش اندک AST و ALT ممکن است مشاهده شود، درحالی که در هپاتیت الکلی حاد سطح بالای آنزیم های کبدی اغلب دیده می شود. بسیاری از داروها نیز می توانند مسئول افزایش خفیف تا متوسط آنزیم های کبدی باشند.

چه داروهایی باعث افزایش سطح آنزیم های کبدی می شوند؟(AST و ALT)


داروهای مختلفی می توانند باعث میزان غیرعادی آنزیم های کبدی در هرفردی شوند. مثال های از برخی از داروهای رایج دارای خاصیت سمی برای کبد عبارتند از:

  • آسپرین
  • استامینوفن(تیلنول و سایرین)
  • ایبوپروفن(آدویل، موترین)
  • ناپروکسن(ناپروزین، ناپرلان، آناپروکس، آلو)
  • دیکلوفناک(ولتران، کاتافلام،ولترانXR)
  • فنیل‌بوتازون(بوتازولیدین)

داروهای ضدصرع شامل :

  • فنیتوین(دیلانتین)
  • والپرویک اسید(دپاکوت، دپاکوتER، دپاکن، دپاکون)
  • کاربامازپین(تگرتول، تگرتولXR، ایکوئرترو)
  • فنوباربیتال

آنتی‌بیوتیکها شامل :

  • تتراسایکلین‌ها(مثل تتراسایکلین آکرومیسین)
  • سولفونامیدها
  • ایزونیازید(INH)(نیدرازید،لانیازید)
  • سولفامتوکسازول(گانتانول)
  • تری‌متوپریم(تریمپکس، پرولوپریم، پریمسول)
  • نیتروفورانتوین(ماکرودانتین، فورادانتین، ماکروبید)
  • فلوکونازول(دیفلکان) و برخی دیگر از ضدقارچی‌ها و ….

“کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است.”

آزمایشات آنمی فقر آهن و پیشگیری از عوارض جانبی آن

آزمایش آهن خون

آهن نقش مهمی در حفظ بسیاری از عملکردهای بدن دارد، از جمله تولید هموگلوبین، مولکولی در بدن شما که اکسیژن را در خون جابجا می‌کند. همچنین آهن برای حفظ سلول‌ها، پوست، مو و ناخن سالم ضروری است.

آهن در غذا پس از خوردن، داخل بدن توسط سلول‌هایی که بافت مجرای معدی روده‌ای را تشکیل می‌دهند جذب می‌شود؛ بدن تنها کسر کوچکی از آهن گوارش شده را جذب می‌کند. سپس آهن به جریان خون می‌ریزد، جایی که پروتئین‌هایی به نام ترانسفرین به آن می‌چسبند و آهن را به کبد می‌رسانند. آهن بعنوان فریتین در کبد ذخیره می‌شود و در هنگام نیاز آزاد می‌شود تا گلبول‌های قرمز جدیدی را در مغز استخوان ایجاد کند. وقتی که گلبول‌های قرمز دیگر نتوانند وظیفه خود را انجام بدهند (پس از حدود 120 روز ماندن در گردش خون)، آنها توسط طحال مجدداً جذب خواهند شد. بدن می‌تواند آهن این سلول‌های کهنه را بازسازی کرده و دوباره به خون بازگرداند.

آیا شما در معرض خطرید؟


خطر آنمی فقر آهن

فقر آهن شیوع زیادی دارد، مخصوصاً در میان زنان و کسانی که رژیم غذایی آنها آهن کمی دارد. گروه‌هایی که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم بیشتر از سایرین در معرض آنمی (کم خونی) فقر آهن قرار دارند:

  • زنان در دوره قاعدگی، مخصوصاً کسانی که دوره قاعدگی سنگینی دارند.
  • زنانی که باردارند یا در دوران شیردهی هستند یا کسانی که اخیرا زایمان کرده‌اند.
  • افرادی که تحت جراحی‌های بزرگ یا ترومای فیزیکی قرار گرفته‌اند.
  • کسانی که به بیماری‌های معدی روده‌ای مبتلا هستند همچون بیماری سلیاک، بیماری التهابی روده همچون کولیت اولسراتیو یا بیماری کرون
  • مبتلایان به بیماری اولسر پپتیک یا زخم معده
  • افرادی که عمل‌های تهاجمی انجام داده‌اند، مخصوصاً عمل‌های بایپس معده
  • گیاهخواران، وگان‌ها و سایر افرادی که در رژیم غذایی خود از غذاهای سرشار از آهن استفاده نمی‌کنند (آهن موجود در سبزیجات، حتی سبزیجات سرشار از آهن، به خوبی آهن گوشت قرمز، سفید و ماهی‌ها جذب نمی‌شود.)
  • کودکانی که روزانه بیش از 16 تا 24 اونس از شیر گاو می‌نوشند (شیر گاو نه تنها حاوی آهن بسیار کمی است، بلکه جذب آهن را نیز کاهش داده و بافت معدی رودی را تحریک می‌کند که باعث از دست رفتن مزمن خون خواهد شد.

نشانه‌ها و علائم آنمی (کم خونی) فقر آهن چیست؟


نشانه‌ها و علائم آنمی فقر آهن

علائم آنمی (کم خونی) فقر آهن با کاهش رسیدن اکسیژن به سرتاسر بدن همراه است و عبارتند از:

  • رنگ پریدگی یا داشتن پوستی زرد رنگ
  • خستگی بی دلیل یا فقدان انرژی
  • تنگی نفس یا درد قفسه سینه، مخصوصاً در هنگام فعالیت
  • ضعف عمومی بی دلیل
  • ضربان قلب تند
  • شنیدن صدای کوبیدن یا سوت کشیدن گوش
  • سردرد مخصوصاً همراه با فعالیت
  • علاقه بسیار شدید به یخ یا خاک – “پاگوفاژی”
  • زخم یا نرم شدن زبان
  • ناخن‌های شکننده یا ریزش مو

نحوه تشخیص آنمی فقر آهن چگونه است؟


آنمی فقر آهن با آزمایشات خونی تشخیص داده می‌شود که باید شامل شمارش کامل سلول‌های خونی (CBC) باشند. تست‌های تکمیلی نیز احتمالاً تجویز می‌شوند تا سطح فریتین، آهن، کل ظرفیت اتصال آهن و/یا ترانسفرین را ارزیابی کنند. در کسانی که کم خونی ناشی از فقر آهن دارند، این آزمایشات معمولاً نتایج زیر را نشان خواهند داد:

  • میزان پایین هموگلوبین (Hg) و هماتوکریت (Hct)
  • میزان پایین حجم متوسط گلبول (MCV)
  • میزان پایین فریتین
  • میزان پایین آهن موجود در خون (FE)
  • میزان بالای ترانسفرین در خون یا کل ظرفیت اتصال آهن (TIBC)
  • اشباع آهن پایین

تست اسمیر خون محیطی یا اسلاید خون احتمالاً گلبول‌های کوچک و تخم مرغی شکلی را نشان می‌دهد که در مرکز رنگ پریده هستند. در موارد شدید فقر آهن، شمارش کامل گلبول‌های سفید خون (WBC) احتمالاً کم بوده و شمارش پلاکت می‌تواند زیاد یا کم باشد.

سایر تست‌هایی که پس از تشخیص فقر آهن انجام می‌شود چیست؟


پزشک شما تصمیم می‌گیرد که آیا به تست‌های دیگر نیازی هست یا خیر. فقر آهن در بین زنانی که در دوران قاعدگی خود قرار دارند یا باردار هستند، کودکان و کسانی که در رژیم غذایی خود زیاد از شیر گاویا غذاهای فاقد آهن استفاده می‌کنند شیوع دارد. از خلال صحبت‌های شما درباره رژیم غذایی و سابقه پزشکیتان، پزشک به قدر کافی اطلاعات به دست می‌آورد تا نیاز به تست‌های بیشتر را تعیین کند. در بیمارانی همچون مردان، زنان یائسه یا زنان جوانی که از آنمی شدید رنج می‌برند، پزشک احتمالاً آزمایشات تکمیلی تجویز می‌کند. این آزمایشات عبارتند از:

  • آزمایش وجود خون در مدفوع (خون مخفی در مدفوع (FOBT))
  • مشاهده هرگونه ناهنجاری در مجاری معدی روده‌ای – آندوسکوپی فوقانی و تحتانی (مشاهده داخل معده، دوازدهه یا روده با یک لوله)، انتروسکوپی کپسولی (قورت دادن یک دوربین بسیار کوچک که تصاویری را از مجاری معدی روده‌ای تهیه می‌کند)، باریم انما، بلع باریم یا بیوپسی روده کوچک.
  • آزمایش ادرار برای وجود خون یا هموگلوبین
  • در زنانی که در دوره قاعدگی خون غیر عادی یا بسیار زیاد از دست می‌دهند، یک ارزیابی مخصوص به زنان که می‌تواند شامل تصویر ماوراء صوت از لگن یا بیوپسی رحم باشد، انجام می‌شود.

گاهی اوقات به سختی می‌توان علت فقر آهن را تشخیص داد، یا پزشک شاید نگران این موضوع باشد که مشکل شما چیزی بغیر از فقر آهن منجر به آنمی (کم خونی) است. این مشکلات می‌تواند شامل اختلالات ارثی خون که به آن تالاسمی گفته می‌شود، در این بیماری،  گلبول‌های قرمز خون ظاهری کوچک و رنگ پریده دارند و بیماری‌های هموگلوبینوپاتی همچون بیماری سلول داسی شکل (و نه داسی شکل بودن خفیف سلولی) یا سایر اختلالات خونی باشد. افراد مبتلا به عفونت‌های مزمن یا عارضه‌هایی همچون نارسائی کلیه، بیماری‌های سیستم خود ایمنی و اختلالات التهابی نیز ممکن است گلبول‌های قرمز کوچکی داشته باشند. هنگامی که علت آنمی (کم خونی) مشخص نیست، پزشک احتمالاً شما را به هماتولوژیست ارجاع خواهد داد، هماتولوژیست متخصص اختلالات خون است، تا با او صحبت کنید و او بتواند ارزیابی‌های بیشتر را روی شما انجام دهد.

چرا تست آنمی فقر آهن برای زنان ضروری است؟


بارداری، خونریزی بیش از حد در دوره قاعدگی و فیبروئید رحم همگی از جمله دلایلی هستند که چرا زنان بیشتر از مردان در معرض آنمی فقر آهن قرار دارند.

خونریزی بیش از حد در دوره قاعدگی هنگامی رخ می‌دهد که نسبت به زنان دیگر، این زنان مدت طولانی‌تری یا مقدار بیشتری خونریزی در دوره قاعدگی خود داشته باشد. خونریزی عادی دوران قاعدگی 4 الی 5 روز طول می‌کشد و میزان خون از دست رفته نیز از 2 الی 3 قاشق غذا خوری متغیر است. زنانی که خونریزی بیش از حد دوره قاعدگی دارند معمولاً بیش از 7 روز خونریزی دارند و دو برابر حد معمول خون از دست می‌دهند.

تخمین زده می‌شود 20 درصد زنان در سنین زایایی آنمی فقر آهن دارند. احتمال ابتلای زنان باردار به آنمی فقر آهن بسیار بیشتر است زیرا آنها مقدار خیلی بیشتری خون نیاز دارند تا به نوزاد در حال رشد خون رسانی کنند.

می‌توان از آزمایش ماوراء صوت لگن استفاده کرد تا منشأ خونریزی بیش از حد در دوره پریود، مثلاً فیبروئید، را یافت. همچون آنمی فقر آهن، فیبروئید رحمی نیز غالباً هیچ علامت بالینی ندارد. هرچند، این بیماری هنگامی رخ می‌دهد که تومورهای عضلانی در رحم رشد کنند. اگرچه این تومورها معمولاً سرطانی نیستند، ولی در بیشتر موارد باعث خونریزی شدید قاعدگی می‌شود که می‌تواند منجر به آنمی فقر آهن گردد.

نحوه درمان آنمی فقر آهن چگونه است؟


حتی اگر علت فقر آهن را بتوان تشخیص داد و درمان کرد، همچنان در بیشتر موارد نیاز به استفاده از آهن بصورت دارویی است (بیشتر از آهنی که در مولتی ویتامین‌ها می‌توان یافت) تا وقتی که فقر آهن درمان شده و ذخایر آهن بدن تجدید شود. در برخی موارد، اگر علت این بیماری را نتوان تشخیص داد یا درمان کرد، بیمار احتمالاً مجبور خواهد بود بصورت مکرر از مکمل‌های آهن استفاده کند.

چندین روش برای افزایش مقدار دریافتی آهن وجود دارد:

رژیم غذایی

رژیم غذایی مناسب برای جبران فقر آهن

غذاهایی که می‌توانند فقر آهن را جبران کنند عبارتند از:

  • گوشت: گوساله، خوک یا بره، مخصوصاً گوشت اندام‌های داخلی همچون کبد
  • ماکیان: مرغ، بوقلمون و اردک، مخصوصاً کبد و گوشت سیاه
  • ماهی، مخصوصاً حلزون صدف دار، ساردین‌ها و ماهی کولی
  • اعضای سبز رنگ و پر برگ خانواده کلم از جمله بروکلی، کلم پیچ، شلغم سبز و کولارد سبز
  • حبوبات، همچون انواع لوبیا و انواع نخود
  • پاستا، غلات، برنج و غلات صبحانه غنی از آهن

آهن دارویی

آهن دارویی برای مبتلایان به فقر آهن

مقدار آهن مورد نیاز برای درمان بیماران مبتلا به فقر آهن بیشتر مقدار آهنی است که در مکمل‌های روزانه مولتی ویتامین یافت می‌شود. مقدار آهن تجویز شده توسط پزشک شما بر حسب میلی‌گرم از عنصر آهن خواهد بود. بیشتر افراد مبتلا به فقر آهن باید 150 تا 200 میلی‌گرم در روز از عنصر آهن (2 تا 5 میلی‌گرم آهن به ازای هر کیلوگرم از وزن بصورت روزانه) مصرف کنند. از پزشک خود در مورد میزان میلی‌گرم آهن مورد نیاز بدنتان در هر روز بپرسید. اگر ویتامین مصرف می‌کنید، آنها را به پزشک خود نشان دهید.

آهن تزریق وریدی

 

آهن تزریق وریدی برای جبران فقر آهن

آمپول ونوفر

در برخی موارد احتمال دارد پزشک برای شما تزریق وریدی (IV) آهن را توصیه کند. تزریق وریدی آهن ممکن است برای درمان نقص آهن در بیمارانی که جذب آهن در مجاری معدی روده‌ای آنها به خوبی انجام نمی‌شود، بیماران مبتلا به فقر آهن شدید یا از دست دادن  مزمن خون، بیمارانی که از مکمل اریتروپوئیتین مصرف می‌کنند، یا بیمارانی که نمی‌توانند مصرف خوراکی آهن را تحمل کنند ضروری باشد. اریتروپوئیتین هورمونی است که تولید خون را تحریک می‌کند. اگر به تزریق وریدی آهن نیاز داشته باشید، پزشک احتمالاً شما را به یک هماتولوژیست ارجاع خواهد تا بر تزریق آهن نظارت داشته باشد. تزریق وریدی آهن با ترکیبات مختلفی وجود دارد:

  • دکستران آهن
  • سوکروز آهن
  • فریک گلوکونات

انتقال خون

انتقال خون برای بیماران با فقر آهن شدید

می‌توان انتقال گلبول‌های قرمز خون را برای بیمارانی که آنمی فقر آهن شدید دارند و در حال خونریزی هستند یا علائم بسیار شدید این بیماری همچون درد قفسه سینه، تنگی نفس یا ضعف دارند به کار برد. انتقال خون برای جایگزین کردن کمبود گلبول‌های قرمز خون انجام می‌شود و بطور کامل فقر آهن را از بین نمی‌برد. انتقال گلبول‌های قرمز خون تنها بهبودی موقت به همراه دارد. باید علت کم خونی شما مشخص شده و آن علت و علائم بالینی آن درمان شوند.

می‌توان با آزمایش آنمی فقر آهن از عوارض احتمالی سلامتی پیشگیری کرد


بیشتر موارد آنمی فقر آهن خفیف بوده و باعث عوارضی نمی‌شود. معمولاً این عارضه را می‌توان به راحتی درمان کرد. هرچند، اگر آنمی یا فقر آهن درمان نشود، می‌تواند منجر به بروز سایر مشکلات سلامتی شوند، از جمله:

تپش قلب سریع یا نامنظم

برای افراد مبتلا به کم خونی، قلب باید بیشتر و سریع‌تر بتپد تا میزان پایین اکسیژن را جبران کند. این معضل می‌تواند منجر به تپش قلب نامنظم شود. در موارد شدید، این مشکل به نارسائی قلبی یا بزرگ شدن عضله قلب منجر شود.

عوارض بارداری

در موارد شدید فقر آهن، احتمال بدنیا آمدن ناقص نوزاد یا با وزن تولد پایین وجود دارد. بیشتر زنان باردار مکمل‌های آهن را به عنوان بخشی از مراقبت‌های پیش از بارداری مصرف می‌کنند تا از این مشکل جلوگیری نمایند.

رشد دیرهنگام در نوزادان و کودکان

نوزادان و کودکانی که شدیداً فقر آهن دارند شاید در رشد تأخیر داشته باشند. همچنین احتمالاً دچار عفونت خواهند شد.